قازاق ينتەرنەت تەلەۆيزياسى

قويشى ونەرى قۇردىمعا كەتپەسىن

رەداكتور : 加那提 | قاينارى : ورتالىق تەلەۆيزيا تورابى | ۋاقىتى : 28-08-2015 17:11



تاريحتان بەرى كوشپەندى شارۋاشىلىقپەن شۇعىلدانىپ كەل جاتقان ۇلتتاردىڭ قاتارىنداعى ورنى بولەك ۇلتىمىز ءتورت تۇلىك مالىن باعىپ، ءسۇتىن- سۋسىن، ەتىن – ازىق، ءجۇنى مەن تەرىسىن كيىم، ءوزىن قاتىناس كولىگى ورنىندا پايدالانىپ تۇرمىس مەن تىرشىلىگىنە تىرەك ەتكەن، ءتىلسىم تابيعاتتىڭ سىرىن يگەرىپ، ءتىلىن تابا بىلگەن پاراساتتى دانا حالقىمىز« قويشىدان ويشى شىعادى»، « اسىق ويناعان ازار، دوپ ويناعان توزار، بارىنەن قوي باعىپ كوتەن جەگەن وزار» دەگەن تاعىلىمعا تابىنىپ كەلەدى. سول قانىمىزعا بىتكەن ارقالى كاسىبىمىزدە مالعا ساق، زەردەلى دە سەرگەك مالشىلارىمىز الدىنا سالىپ ايداعان مالىن كوز قاراشىعىنداي باعىپ، جانىنداي جاقسى كورەتىن مالىن سەركە قويىپ، ءناسىلى جاقسى مالدى اتالىق ۇستاپ، جۇيرىك جورعا مالىن ۇكىلەپ سەتەرلەپ كەلەتىن زاڭدىلىقتارى دا بار. مال باسىن ايلاپ، سويماي ىرىمداپ جۇرەتىن قاسيەتىمىزدە بارشىلىق، ءتىپتى سوعىمعا سويعان مالىمىزدىڭ قۋ باسىن دا تاستاماي اعاش باسىنا ءىلىپ قوياتىن، بولماسا سۇيەگىن جەرگە كومىپ ءيت- قۇسقا جەم قىلدىرماي قوياتىن عادەتىمىزدە بارلىعى شىندىق. مەيلى قايسى تابىن مالدى باقساقتا ءوز مالىنىڭ تۇسىنە، ەن تاڭباسىنا، تۇمسىعىنا، كوزىنە، قۇلاعىنا، تۇياعىنا، داۋىسىنا سىندى بوگەنايىنا قاراپ مالىن تانيتىن قىراعىلىعى مەن سۇڭعىلالىعى ۇلتىمىزعا بىتكەن بىردەن- ءبىر ارتىقتىشىلىق دەپ ايتۋىمىزعا بولادى. ال وتكەن تاريحتان بىزگە جەتكەن اڭىز- اڭگىمەلەرىندە زەردەلى بابالارىمىزدىڭ الدىنا كەلگەن تاباقتاعى سويىلعان مالدىڭ مۇشەسىنە قاراپ مالىن تانىعانى، نەمەسە ىشىنە كەتكەن قۇلىندى بەستىسىن دە بوگەنەيىنان تانىعانى، مىڭ باس قاراباس قويدىڭ قوزىسىن ايىرماي ەنەسىنە تەلىتۋ تۋما قابىلەتى ءبار - ءبارى ەستىگەن ادامنىڭ تاڭدايىن قاقتىرادى. حيكىمەتكە تولى مال شارۋاشىلىعى ونەرىنىڭ مايتالمان شوپاندارى مال باعىمشىلىعىنا وشپەس ەڭبەك سىڭىرۋمەن بىرگە سانسىز قۇندى بەيزاتتىق مۇرالاردى جەتكىزگەن ۇلى ىستەرى ءبىزدىڭ بۇگىنگى كۇندە ماقتانۋعا تيىستى ءىسمىز دەپ ويلايمىز.

ايتسە، بۇگىنگى تاڭدا كونەنىڭ كوزى مايتالمان شوپانداردىڭ قاتارى سەيىلىپ، جاستارىمىزدىڭ جاداعاي تاجىريبەسى داستۇرلى باعىلشىلىقتاعى عىلىميلىقتاردى سولعىنداتا باستادى. بۇرىنعى كوز قاراقتى قارت شوپاندارىمىزدىڭ ورنى سيرەپ، ءار كاسىپتىڭ باسىن ءبىر شالعان جالدامالى قويشىلارىمىزدا كوبەيىپ بارا جاتقانىنا كوز جۇمۋعا بولمايدى، قوراسىنداعى قويى 500 تۇياق بولعانىمەن ونىڭ 400 تۇياعى قوسپا مال بولىپ شىعا كەلەتىن جاعدايىندا كورىپ وتىرمىز ، ونىڭ ۇستىنە قوي باعۋ دەگەن اتالى كاسىپتىڭ استىندا جەگىلەن قارت شوپاندار بارانداپ، ازىراق راحاتتى كوكسەپ، كىشى – كىرىم قيىنشىلىققا توزىمدىلىك كورسەتە المايتىن جاستارىمىزدىڭ قاتارى كۇن سايىن سيرەپ كەتكەنى ءمالىم. مىنە بۇل ءبىر جوعالىپ كەتكەن ونەردى الىپ شىققان ياكي وتكەن جىلى ءساۋىر ايىندا كوكتوعاي اۋدانىندا وتكىزىلگەن «زەرەك شوپان» باعالاۋ قيمىلى ارقىلى داستۇرلى دالا مادەنيەتىن جاڭعىرتىپ ، بابادان قالعان ۇزاق تاريحي مادەنيەتتەن قالىپتاسقان سۇبەلى تاجىريبەلەردى قالپىن بۇزباي ۇرپاقتان – ۇرپاققا جالعاسترۋ داي ءبىر كەرەمەت باستامانىڭ شوعىن ۇرلەگەندەي بولسا وسى كەزدەگى مالشىلارعا بولعان ءبىر رەتكى سىن بولعانى جۇرتقا ايان ەتىلدى.

 بۇل كۇندە «مالشى ەكەن»، «قويشى ەكەن»، «سيىرشى ەكەن» دەپ كەمسىتىپ ات قويىپ ايدار تاعىپ جۇرگەن جايىمىزدە بار الايدا ناعىز زەرەك شوپان باعالاۋ قيمىلىندا قازىردە مالشىلار ورتاسىندا زەرەك شوپان شىقپايدى دەگەن جاڭساق ويدى ءپاش ەتكەندەي بولدى . مانەرى تەرەڭ، مازمۇنى باي قيمىلدىڭ ءبىرى مال شارۋاشىلىعىندا ۇزاق جىل قىزمەت ىستەگەن مامانداردىڭ، مالشىلاردىڭ جانە ءارسالادا قىزمەت ىستەپ جاتقان ادامداردىڭ كوڭىلىنە تەرەڭ وي سالىپ كەتتى . سول رەتكى قيمىلدا شاعىن اۋداننان 30 عا جۋىق شوپانداردىڭ بارلىعى دا ءوز ونەرىن كورسەتىپ جۇلدەگەر بولىپ جاتتى ولاردىڭ ىشىندە مال سىرىن بىلەتىن جەلەكتىلەرىمىزدە كەزىككەنى جۇرتتى تاڭ قالدىرعان ەدى .

مادەنيەت جانە ادەبيەت
تاڭدامالى باعدارلامالار كوپتەگەن