قازاق ينتەرنەت تەلەۆيزياسى

تۋعان جەرىن اڭسامايتىن جان بار ما

رەداكتور : تىلەۋ | قاينارى : تارباعاتاي احبارات تورابى | ۋاقىتى : 18-06-2015 18:37


قايرات ساۋىت ۇلى

  ءشامشى قالداياقوۆتىڭ « كىندىك قانىم تامعان جەر دەگەن ءسوزى،مەنشە بولعاندا،قازاقتان باسقا ەشبىر حالىقتا جوق شىعار-اۋ!» دەگەنى دە تەگىننەن-تەگىن ايتىلماعان-اۋ،سىڭايى. اتا-بابالارىمىزدىڭ سان عاسىرلار ۇردىسىندەگى زاتتىق جانە رۋحاني تۇرمىسىنىڭ شىنايى ايعاعى رەتىندە بۇگىنگە جەتىپ وتىرعان «تۋعان جەر-ءتۇپ قازىعىڭ»،«تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك»،«ات اينالىپ قازىعىن تابادى» دەگەن دانا تۇجىرىمى دا انە سونداي ۇلتتىق رۋحتىڭ عاسىرلار قويناۋىنان ىرىلەنىپ،ىرىكتەلىپ،قازاق حالقىنىڭ «تۋعان جەر»،«كىندىك قانىم تامعان جەر» دەگەن ءدانىشپان دالا تاعىلىمىنا ساي قورىتىندىلانىپ،تۇراقتى ءسوز تىركەسىنە اينالىپ،حاننىڭ دا،قارانىڭ دا وي-ساناسىنا تاسقا تۇسكەن تاڭباداي ورناپ،ماقالمەن مانەرىن تاۋىپ،ماتەلدەپ مايەكتى ويىن تۇجىرىمداپ،ماقاممەن،بەلگىلى احاڭمەن كەستەلى وي،كەرىمسال پىكىر رەتىندە بەينەلەنىپ وتىراتىنى دا سودان شىعار-اۋ.

  تۋعان جەرىن اڭسامايتىن،ساعىنبايتىن،تۋعان جەرگە ماحابباتىن ارنامايتىن ادامدار بار دەۋدىڭ ءوزى ومىردەگى ۇستانىمعا جات ۇعىم عوي. ايتپاقشى،«تۋعان جەردىڭ» ءتۇرلى قاسيەتى ءسوز بولعاندا،اسىرەسە «تۋعان جەر» تۋرالى تامىلجىعان اۋەن،ساعىنىشتى  ساز،ريتىمدى مۋزيكا  شىعا  قالعاندا  ەلىتپەيتىن،ەلىكتەمەيتىن،ەلەڭ ەتپەيتىن جان جوق شىعار-اۋ،ءسىرا؟!...

  «انامنىڭ ساۋساعىنىڭ تابى تۇسكەن،اعاتاي،جان قالتاڭدا قۇرتىڭ بار ما» دەگەندەي،تۋعان جەرىمە دەگەن سانامدى سارى ۋايىمعا سالىپ،تالايدان بەرى ساعىنىشىمدى سارعايتىپ،كوكىرەگىمدى قارىس ايرىپ،وزىنە باۋراپ اكەتەتىنىن قايتىپ عانا جاسىرا الايىن. ساعىنىشىڭدى قوزداتىپ جۇرگەن ءبىر شابىتتىڭ اسقارىنا قوناقتاپ،شاراپاتىنا بولەنىپ،شات-شادىمان ءبىر شاققا قولىم جەتكەن دە سياقتىمىن.

  2014-جىلى 16-قاراشا ەدى،شينجياڭ تەلەۆيزياسىنىڭ «جۇلدىزدى ءسات» ايدارىنا نازارىم ءبولىندى. بولىنگەن دە قالاي،قولقا-جۇرەگىم سۋىرىلىپ شىعىپ بارا جاتقانداي كوڭىل كۇيىم شارىقتاپ،ءوزىمدى قويارعا جەر تاپپاعانداي سەزىم تولقىنى ونە-بويىمدى ەلەكتر اعىسى سەكىلدى شارپىپ ءوتىپ جاتتى. ول اعىس جانىمدى باياۋ عانا دىرىلدەتىپ،وزەگىمە ءورت كەتكەندەي ءبىر ءدىرىل پايدا بولدى دا كوڭىلىمنىڭ ايناسى جارقىراپ،كوز شاناعىما ءموپ-ءمولدىر جاس تامشىلارى تۇنا قالىپ،كىرپىگىمدى قوزعاسام عانا اعىل-تەگىل توگىلەردەي بوپ تۇردى دا الدى. ءابۋناسىر ءالفارابيدىڭ: «ءان جانە وعان قاتىستى نارسەلەر سەزىممەن،قيالمەن جانە سانامەن بىردەي بايلانىستى بولادى» دەگەنى كوز الدىمدا كولبەڭدەپ،وي -سانامدا  مۇنارتىپ  تۇرىپ العانداي كۇي كەشتىم.

  «جۇلدىزدى ءساتتىڭ» سول ساتىندە بەلگىلى قوعام قايراتكەرى،پروفەسسور،دوكتور راقىمجان ساۋىت ۇلىنىڭ قوعامدىق ەڭبەكتەرى،عىلمي جاسامپازدىعى،شىعارماشىلىق جولى تۋرالى سۇحپات بەرىلىپ جاتقان ەدى. مۇندا،ماعان اسەر ەتكەنى راقاڭنىڭ  كورەرمەندەرگە « قوناق كادەسى » رەتىندە  جىردان ساۋعا ۇسىنعانىندا ءوز ءانى «ساربۇلاعىمدى» 2014-جىلعى حالىقتىڭ كوڭىل كوكجيەگىن ەلەڭدەتىپ،دۇبىرلەتىپ،ەندىگى كەزەگى قاشان قويىلار ەكەن دەپ سارىلا كۇتكىزىپ سارعايتقان شينجياڭ تەلەۆيزياسىنىڭ كورىلىمىن بۇرىن -سوڭدى بولماعان دەڭگەيدە اسىرعان «كۇمىس كومەي» ءان جارىسىنىڭ  باس بايگەسىن جەڭىپ العان شالقار الىمبەك ۇلىنىڭ ورىنداۋىندا كوپ جۇرەكتى ەلەڭ ەتكىزگەنى بولدى.

«تۋعان جەر نارىن بەرگەن،
دارىن بەرگەن،ءبارىن بەرگەن،

  ءوزىڭنىڭ تەنتەگىڭمىن ءالى دە مەن» دەپ قوڭىرلاتىپ كەلىپ كوكەيگە ۇيالاعان،بالا كۇننەن جاتتاندى بولعان  جاقسىلىق سابيت ۇلىنىڭ «تۋعان جەر» ساعىنىشىن سوناۋ 1970-جىلداردان ەفيردەن ەستىپ كەلگەن بىزگە 1980-جىلدارى كوڭىل كوكجيەگىمىزگە ورناعان جۇمان ءابىش ۇلىنىڭ «تۋعان جەر» ءانى «جەتىم قىزدىڭ ماحابباتى» اتتى كينونىڭ ارقاۋ ءانى بولۋ ارقىلى « تۋعان جەردىڭ » قۇدىرەتىنە ءتىپتى دە باس ۇرعانىمىزدى قايتىپ جاسىرارمىز!  ودان  كەيىن  1990 -جىلداردا «تارباعاتاي»،«بايتاق ىلە»،«اعاجاي التاي»،«كورىكتى باركول جايلاۋىم»،«بۋراتالدا داريعا»،«قاناسىم» قاتارلى اندەر اتا مەكەن،تۋعان ولكە،وسكەن ەل،قاسيەتتى مەكەنگە ساعىنىش سازدارى رەتىندە ەل اۋزىندا،ساحنالاردا،ەفيردە،كوگىلدىر ەكراننان دا جىل-جىل سايىن ءجيى-ءجيى شىرقالىپ،جۇرەكپەن جۇرەكتەردى جالعاپ جاتقان دا بولاتىن. ال،2000-جىلداردان كەيىن «تۋعان جەر» اندەرى كەڭ كولەمدىلىكتەن،اتا-مەكەننەن،وسكەن  ولكەدەن،ءمالىم  وڭىردەن «كىندىك قانى تامعان جەرگە» قاراي مازمۇندىق جاعىنان جاقىنداي ءتۇستى.

  كوڭىلىمنىڭ كوگارشىنىن سامعاتىپ،ارمان دالا،بايتاق دالا بولعان ساربۇلاق ءوڭىرى شەتكى  ساربۇلاق،شاتىرتال،كەرىمقۇل، كوپىرلى مەن شىباراعاش بالالىعىم،شالالىعىم قالعان،سوناۋ ءبىر ساعىمدى ەلەس «ساربۇلاعىم» دەگەن اۋەنمەن قالىقتاپ،قالقىپ بارا جاتتى. وسىلايشا،«كىندىك قانىم تامعان جەر» دەگەن ۇلى ساعىنىشتىڭ سارباز ءانى ءارى ساباز ءانى سول مەكەننەن ءوسىپ-ءونىپ كەلە جاتقان ارىستارىمىزدان تارتىپ،وركەندەپ كەلە جاتقان بالدىرعان بالالارىمىزعا دەيىن،ءتىپتى سول مەكەندە كوگەرىپ -كوكتەپ كەلە جاتقان ءار ۇلت حالقىنىڭ دا ساعىنىشتى سازى ەكەنىن جاسىرا الماي وتىرعانىمىز دا وسى ەدى.

مادەنيەت جانە ادەبيەت
تاڭدامالى باعدارلامالار كوپتەگەن